Sovyet Oyun Makineleri Müzesi

Oyun makineleri ülkemizde 90’larda atari salonu adı verilen mekanlarda çocukların klasik oyun anlayışını değiştirerek onlara bambaşka dünyaların kapılarını açan teknoloji harikası makinelerdi. En azından o zaman için öylelerdi. Evet, oyun makinelerinden önce bir çocuk oyun oynarken hayal gücüyle her şey olabilirdi; simsiyah giyinmiş bir ninja, altın kupalar sahibi bir yarış arabası sürücüsü ya da kahraman bir pilot. Ama bu sadece kendisinin bileceği, göreceği bir karakter oluyordu, oyunlardaki hayali kimlikler sanki sabun köpüğü gibiydi, ertesi gün çoktan unutulmuş oluyordu. Atari salonları çocukların hayal gücünü biraz kısıtlamasının karşılığında büründükleri o karakteri diğer çocukların gözünde meşru kılıyordu. Çünkü o an bir çocuğun kafasında yaşadığını diğerleri de görüyorlardı. Örneğin o an o çocuk gerçekten bir ninjaydı ve 8. Seviyeyi ondan başka bitiren yoktu, ralli sürücüsüydü ve en hızlısıydı o salonun. Diğerleri de bunu biliyordu ve kabul ediyordu. Zorlu oyunları bitirebilenler parmakla gösterilirdi çevresinde. Atari salonları günlerce konuşulabilecek anılar verdi o dönemin geçlerine. Tabi bunun için bol miktarda jeton aldılar.

Günümüzde oyun makineleri yetişkinler için nostaljik anılarının arasında yerini aldı. Günümüz gençlerinin birçoğunun eğlence için yetersiz, görsellikten yoksun gördüğü oyun makineleriyle dolu atari salonları yok bugün. Yine de sektör kendini başka bir yöne evriltti ve eski oyun makinelerinin uzaktan akrabaları diyebileceğimiz makineler çok daha küçük yaştaki çocukların ilgisini çekmeye devam edebiliyor. Özellikle alışveriş merkezlerinde çocukların ilgisini çekerek o kalabalık ve gürültülü ortamda eğlence vaad ediyor.

Ülkemizde 90’larda yaygınlaşmasına rağmen Sovyetlerde oyun makinelerinin yapımına 1975 yılında başlandı. Sovyetlerde düzenlenen uluslararası bir sergide Amerikan ve Japon oyun makinelerini gören Sovyet vatandaşlarının büyük ilgisi sonrasında Sovyetlerde de bu makinelerin kopyaları üretilmeye başladı. Daha sonra “Pepka” (Tolstoy’un Dev Şalgam masalından esinlenilerek yapılmış bir oyun), “Konyok-Gorbunok” (Yershov’un Kambur At masalından esinlenilerek yapılmış bir oyun) gibi Rus masallarının oyunları da yerel makinelerde eklenerek devam etti. 22 fabrika birlik dağılana kadar oyun makineleri üretmeye devam etti ve bu makineler tüm Sovyetlere yayıldı. Yüzden fazla oyun makinesi modeli Sovyet çocukları ve gençleri tarafından büyük ilgi görüyordu. 90’lardan sonra gelen bilgisayar çağı, oyun makinelerinin de gözden düşmesine ve birçoğunun atıl kalmasına sebep oldu.

“Bazı anlar vardır, kısa bir süreliğine de olsa çocukluğunuza geri dönmeyi isteyeceğiniz anlar. Çünkü çocukluğumuzda bizleri derinden etkileyen birçok ilginç şey vardır.” Düşüncesiyle geçmişte onlarda iz bırakan oyun makinelerini gelecek kuşaklarla da paylaşmak isteyen üç arkadaş tarafından Moskova’da Sovyet Oyun Makineleri Müzesi kuruldu 2007’de. Aleksandr Stakhanov, Aleksandr Wugman ve Maxim Pinigin Sovyet döneminde, çocukken oynadıkları oyunları düşünerek araştırmaya başladılar. Ülkenin çeşitli yerlerinden birçoğu bozulmuş, parçaları sökülmüş, onların tabiriyle kıymeti bilinmeyen oyun makinelerini toplayıp onararak kullanılabilir duruma getirmeyi başardılar. Buldukları makinelerin içlerinde kullanma kılavuzu ve elektronik diagramlarının da bulunması işlerini bir nebze kolaylaştırdı. Onarılan oyun makineleri işte bu müzede sergileniyor. Geçmişten günümüze bir köprü kuruyor.

Müzenin kurucuları çocukluklarındaki atmosferi yaratmaya çalışmışlar müzede. Çalışır durumda soda makineleri de koymuşlar 80’lerden kalma. Bizim anladığımız soda makinesinden biraz farklı bu makine. Kutuda ya da şişede soda vermek yerine bardağa dolduruyor, bir nevi soda sebili diyebiliriz. Sovyetlerde bu makinelerden birinin olmadığı büyük cadde yok denecek kadar azdı. Birçok farklı modelde üretilen bu makinelerden çeşitli aromalarda soda temin edilirdi.

Soda makinesi AT-101 M

Müzedeki makineler aslına uygun olarak Sovyetler dönemindeki üzerinde orak çekiç deseni bulunan 15 kapikle çalışıyor. Aslına bakarsanız  15 kapik müzenin sembolü haline gelmiş. Müzenin internet sitesinin adı bile 15 kapikten esinlenilerek belirlenmiş.( http://15kop.ru ) Oyunların bazıları internet sitesi üzerinden oynanılabilir. Böylece o dönemin gençlerinin beğendiği oyunları sanal da olsa deneyimleme şansınız var.

Bir oyun makinesinde 15kapik girişi
15 kapik (ön ve arka)

 

 

 

 

 

 

 

 

“Morskoi Boi” (Deniz Savaşı)

 

 

 

“Morskoi Boi” (Deniz Savaşı): Bu oyunda bir periskop replikasından içeri bakarak yüzeydeki gemileri vurmaya çalışıyordu oyuncu. Periskobun hemen altında oyun talimatları ve oyunun geçtiği sanal denizin haritasını da koymayı unutmamışlar. Periskoptan bakarak yüzeydeki gemilere torpido yollamak tabi ki gemilerin seyir hızını da işin işine katarak bunu yapmak o dönem bir denizaltı kaptanı gibi hissettirmeye yetiyordur sanırım. Kuruculardan A. Stakhanov bu oyunu o dönemin çocukları tarafından en çok bilinen oyun olarak tanımlıyor. Ayrıca müze için ilhamı bu oyundan aldıklarını belirtiyor. Oyunu İngilizce olarak bu linkten oynayabilirsiniz:

http://morskoy-boy.15kop.ru/en/game

 

 

“Magistral”

 

“Magistral”: İki oyuncuyla da oynanabilen bir çeşit yarış simulatörü. Direksiyon ile sağa ve sola hareket ederek diğer otomobillere çarpmadan gaz pedalı ile hızlanarak ilerlemeye çalışılan bir oyun. Oyunun yalnızca Rusça versiyonu mevcut: http://magistral.15kop.ru/game

1

1

1

1

“Gorodki”

Makinedeki joystick yardımıyla sağa ve sola hareket ettirilen bir pervane ile hareketli hedefleri vurarak bir sonraki seviyeye geçilen bir oyun. Oyun bitirmesi kolay denilebilecek bir oyun, ekranda görünen hedefler ve pervane tetriste gördüklerimize benziyor. Oyuncu skorunu manuel bir sayaçtan görebiliyor. Oyunun yalnızca Rusça versiyonu mevcut  : http://gorodki.15kop.ru/game

1

1

1

1

1

1

“Autorally-M”

“Autorally-M”: İki oyuncu ve iki direksiyonlu bu oyunda gaz pedalının yardımıyla belirlenen hedeflere rakipten önce ulaşılarak iki dakika içinde en çok puan toplamak amaçlanmıştır. 1981 yılında bu oyun makinesinin fiyatı 3100 rubleydi. Oyunun yalnızca  Rusça versiyonu mevcut: http://autorally.15kop.ru/game

1

1

1

1

1

1

1

“Zimnyaya Ohota” (Kış Avı)

“Zimnyaya Ohota” (Kış Avı): Arka planına bembeyaz bir kış tablosu kondurulmuş genişçe bir ekranda beliren av hayvanlarının vurulmaya çalışıldığı bir oyun. Meşhur ev tipi atarilerdeki “duck hunt” (ördek avı) nın atası sayılabilecek oyunlardan. Tabi buradaki silah biraz daha gerçekçi ve av hayvanları belli örgülerde beliriyor ve hareket ediyor. Oyunun online versiyonunda silah bulunmuyor. Fare yardımıyla hedefler vuruluyor. Link: http://zimnjaja-ohota.15kop.ru/game

Müzede yukarıda bahsedilenlerin yanısıra “Snaiper-2”, “Repka” (dev şalgam), “Skachki”, “Basketball”, “Football”, “Safary”, “Victorina” (trafik işartelerini anlatan eğitsel bir oyun), “Podvodnaya Lodka”, “Tankodrom”, “Vozdushniy Boi” gibi oyunlar da bulunmakta ve oynanabilmektedir. Ne yazık ki bu oyunları online oynamak henüz mümkün değil.

Zaman zaman film gösterimleri ve söyleşilerin de yapıldığı, çocukların doğum  günleri için özel etkinliklerin de düzenlendiği, içinde kafe de bulunan dönemsel bir kültür evi haline gelmiş müze. Müzenin St.Petersburg’da ve Kazan’da da birer şubesi açılmış fakat Kazan’da yeterli ilgiyi göremeyince kapanmak zorunda kalmış. Ülkemizde atari konseptli bazı kafe ve barlar var fakat böyle tamamen nostaljik makineleri barındıran müzecilik anlayışıyla yürütülen bir yer bulunmuyor. Açılırsa rağbet görür mü yoksa yüzüne bakılmaz mı bilinmez. Fakat gençliğinde atari salonlarının tozunu yutmuş birinin yolu düşerse bu müzeyi  ziyaret etmek isteyeceği kesin.

Sovyet Oyun Makineleri Müzesinin girişi (Moskova)

Müzenin konumu internet adresinde mevcut ayrıca facebook sayfasına aşağıdaki linkten ulaşılabilir.

https://www.facebook.com/15kop.ru

 

Aykut Ekşioğlu

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir